De oprichting en de beginjaren van AZ Alkmaar
De geschiedenis van de club gaat terug tot 1954, toen „Alkmaar ’54“ werd opgericht, dat zijn eerste professionele wedstrijd in Nederland speelde tegen „VVV-Venlo“. Een fusie in 1967 leidde tot de oprichting van AZ’67, dat eind jaren zeventig en begin jaren tachtig snel aan populariteit won onder leiding van trainer Georg Kessler en sterspits Kees Kist, wat resulteerde in aanzienlijke successen in de nationale competitie. AZ won tweemaal de Eredivisie, in de seizoenen 1980–81 en 2008–09, en won vier keer de KNVB-beker in 1978, 1981, 1982 en 2013. Op Europees niveau bereikte de club de finale van de UEFA Cup in 1981, waar het verloor van Ipswich Town, en de halve finale in 2005, terwijl hun jeugdteam geschiedenis schreef door de UEFA Youth League van 2023 te winnen, de eerste Europese trofee voor de club.
De oprichting van AZ Alkmaar
De oorsprong van wat later AZ Alkmaar https://znaki.fm/nl/teams/az-alkmaar/ zou worden, ligt in de regionale voetbalwereld van Noord-Holland, met name bij de oprichting van voetbalclub Kooger (KFC) in 1910 in de Zaanstreek, nabij Alkmaar. KFC was een belangrijke amateurclub in de Noord-Hollandse voetbalcompetitie, die bijdroeg aan de ontwikkeling van lokaal talent en in de regionale competities speelde in de vroege stadia van de professionalisering van het Nederlandse voetbal. Uit deze omgeving kwamen bekende figuren voort, zoals de broers Klaas Molenaar, die tussen 1940 en 1958 262 wedstrijden voor KFC speelde, en Sees Molenaar, die van 1947 tot 1964 444 wedstrijden speelde, en die de basis legden voor toekomstige ambities in deze sport.
De directe voorloper van AZ werd op 1 januari 1954 opgericht onder de naam Alkmaar ’54 door de lokale enthousiastelingen Aldert Hoogworst en Henk van der Hoef, onder auspiciën van de Nederlandse Beroeps Voetbal Bond (NBVB), met als doel het profvoetbal in Alkmaar te introduceren. Aanvankelijk had de ploeg amateuristische wortels, die teruggaan tot clubs als Alcmaria Victrix, maar al snel verwierf de club de professionele status en sloot zich aan bij de Eerste Klasse C van de NBVB, een regionale competitie op het tweede niveau. De eerste wedstrijd van de club vond plaats op 14 augustus 1954 in het Gemeentelijk Sportpark, waar ze met 3-0 wonnen van VVV-Venlo voor 3895 toeschouwers; in oktober 1956 verzekerden ze zich van het officiële gebruik van het Alkmaarderhout-stadion, dat beschikte over overkapte en open tribunes, ondersteund door gemeentelijke subsidies ter waarde van 60.000 gulden. De eerste leiding bestond uit bestuursvoorzitter Ari Ligtart en bestuurslid Gerrit Kapper, die de bescheiden financiën beheerden met behulp van overwinningsbonussen van 40 gulden en aanmoedigingspremies van maximaal 1500 gulden voor het behoud van de ploeg voor belangrijke spelers, zoals aanvoerder Ben Kabel. Alkmaar (lichting 1954) promoveerde in 1960 naar de Eredivisie, maar degradeerde het jaar daarop, wat de moeilijkheden onderstreepte om professioneel te blijven in de context van de ontwikkeling van de competitiestructuur.
De beginjaren en de eerste uitdagingen bij AZ Alkmaar
In mei 1967 fuseerde „Alkmaar ’54“ met FC „Zaanstreek“ — een club die in 1964 was opgericht om de professionele ambities van KFC voort te zetten — en vormde zo AZ ’67 (Alkmaar Zaanstreek Combinatie). Deze fusie was voornamelijk ingegeven door de financiële instabiliteit waarmee beide partijen te kampen hadden, met als doel middelen te bundelen voor meer stabiliteit en het verbeteren van hun status in het nationale profvoetbal; de fusie zorgde in feite voor een bundeling van regionaal talent, maar verminderde de onafhankelijke voetbalaanwezigheid in de Zaanstreek. AZ ’67 debuteerde in de Eerste Divisie in het seizoen 1967–68 en verzekerde zich van promotie naar de Eredivisie voor het seizoen 1968–69 na een langdurige strijd tegen degradatie, inclusief een degradatie naar de Tweede Divisie in 1970 en een onmiddellijke terugkeer. De club was gevestigd in het sportcomplex in Alkmaarderhout, dat in 1970 werd voorzien van een omheining, en vroege internationale nieuwkomers, zoals de Engelse aanvaller George Swarbrick (die in 1955 bij de club kwam) en de Hongaar Tibor Lérincz, versterkten de selectie, die bestond uit een mix van lokale en buitenlandse spelers. In 1972 investeerden de gebroeders Molenaar via hun bedrijf Wastora 200.000 gulden om faillissement te voorkomen , waardoor de club dankzij sponsors weer op het pad van groei kwam.
